Người Cung Thủ và Nghệ Thuật Buông Bỏ Kết Quả
Chào bạn,
Khanh thường trò chuyện với Higher Self của mình (anh ta tên là … Khanh)
Sau đây là câu chuyện vừa Khanh và bản thể thông thái của mình về “nỗi sợ bị phán xét” và “sự bám chấp vào kết quả” (Attachment to Outcome)
Câu chuyện này sẽ giúp bạn tập trung hơn vào hành động hiện tại, làm việc trong tâm thái bình an.
Bạn hãy cùng Khanh theo dõi câu chuyện nào nhé!
(Cuối bài sẽ có ghi chú giúp bạn ứng dụng vào cuộc sống)
–
9h00 sáng,
Tôi ngồi bóp trán trước màn hình Obsidian, tôi đã viết đi viết lại tiêu đề cho bài viết giới thiệu workshop Hệ Thống Tập Trung.
“Liệu tiêu đề này có đủ thu hút người đọc đăng ký vào workshop không nhỉ?”
“Nếu workshop lần này không ai tham gia, mình sẽ thất bại. Không ai đăng ký chương trình thì làm sao có tiền nuôi con đây. Mình phải chuẩn bị tiền tiêu tết nữa”
Các câu hỏi cứ xoay mong mòng như sợi xích vô hình trói chặt tâm trí và đôi tay của tôi. Suốt 30 phút, tôi ngồi nhíu mày, bóp trán khổ sở.
Tiếng lật sạch sột soạt từ ghế sofa đối diện, Khanh đang ngồi đọc cuốn “Mastery” - Robert Greene. Anh ngước lên nhìn tôi. “Cậu đang viết thư tình cho người yêu, hay đang viết đơn xin ăn thế?”
"Xin ăn gì chứ. Tôi đang trao giá trị, giúp mọi người. Nhưng tôi cần đảm bảo rằng nó hiệu quả. Mà để hiệu quả, tôi cần chỉ số (metrics), tôi cần nhiều người đọc bài viết này, càng nhiều like, share thì càng tốt”
Khanh gấp quyển sách lại, ánh mắt anh nhìn tôi sắc lẹm “Trao giá trị, giúp người khác. Đừng có tự dối lòng. Nếu cậu thực sự trao giá trị, cậu đã tập trung vào nội dung món quà
Còn hiện tại, cậu đang lo âu về thái độ của người nhận quà
Cậu đang không viết. Cậu đang cầu xin. Cậu cầu xin được họ chấp thuận. Cầu xin những cái like, những lượt view để vuốt ve cái Tôi (Ego) đang run rẩy, đói khát của cậu”
Tôi cảm thấy như bị tất nước vào mặt, ấp úng “Nhưng tôi…”
Khanh hạ giọng xuống, nhấn mạnh từng câu: “Nghe này, khi cậu đang lo lắng về kết quả, cậu đang kích hoạt Mạng lưới Thần kinh Mặc định (Default Mode Network). Cậu chỉ đang suy nghĩ về “Cái Tôi” trong tương lai.
Và Mạng lưới Tác vụ Tích cực (Task Positive Network) – vùng não giúp cậu tập trung làm việc – bị tắt ngúm.
Cậu không thể là Diễn viên, vừa chạy xuống hàng ghế khán giả để xem mình diễn thế nào. Đó là biểu hiện của người điên đấy!”
Tôi chống chế yếu ớt “Nhưng tôi cần đảm bảo bài viết này có nổi bật, mới gây được sự chú ý. Hơn nữa, tôi là một mentor về hiệu suất, những gì tôi viết ra nó phải ở … một đẳng cấp nào đó chứ”
Khanh thở dài, lắc đầu ngán ngẩm. Anh chỉ ra bờ biển phía ngoài cửa sổ, nơi có những con sóng đang vỗ lăn tăn vào bờ cát
“Hãy nhìn biển đi. Sóng có quan tâm bờ cát nghĩ gì không? Sóng cứ vỗ thôi. Bản chất của nó chỉ là vậy
Cậu là người chia sẻ. Bản chất của cậu là chia sẻ. Tại sao cậu cứ để cảm xúc của mình phụ thuộc vào sự phán xét của người khác?”
Khanh nhìn tôi, anh cười nhẹ: “Cậu có nhớ hình ảnh Người Cung Thủ” trong Chủ Nghĩa Khắc Kỷ không?”
Tôi gật đầu. “Có. Người Cung Thủ cố gắng hết sức để bắn trúng đích”
“Đúng. Anh ta sẽ chọn cây cung tốt nhất. Anh tà mài mùi tên sắc nhất. Anh ta tập trung cao độ để ngắm bắn.
Nhưng… ngay khi khoảnh khắc mũi tên rời khỏi dây cung, anh ta không thể điều khiển được mũi tên nữa.
Các ngọn gió có thể bùng lên, làm chệch hướng mũi tên.
Nếu anh ta cứ vừa bắn vừa lo sợ “nhỡ hụt mục tiêu thì sao”, tay anh ta sẽ run. Và chắc chắn anh ta sẽ trượt.
Khanh chỉ tay vào màn hình laptop của tôi “Bài viết này, bài giảng này… đó là mũi tên.
Cậu có thể mài giũa nó, nạp năng lượng tình thương của cậu vào nó. Việc của cậu là “bắn” nó đi với tất cả tấm lòng của mình.
Còn việc học viên có thích hay không, bài viết có viral hay không?” Khanh nhún vai “Đó là việc của Gió. Việc của Vũ trụ xoay vần. Việc của Chúa. Cậu đã nghĩ gì khi cứ cố gắng can thiệp vào việc của Chúa?”
Tôi: “Can thiệp vào việc của Chúa?”
Khanh: “Đúng! Kết quả là lãnh địa của Chúa. Nỗ lực là lãnh địa của Con Người.
Cậu đang cố kiểm soát cái không thể kiểm soát (Dichotomy of Control). Đó là nguồn gốc của mọi sự đau khổ và tê liệt."
Tôi thả lưng vào ghế, cảm giác gánh nặng nhẹ đi một chút. Nhưng nỗi sợ vẫn lăn tăn: “Nói thì dễ. Nhưng cảm giác phớt lờ khó chịu quá. Nếu không thấy bài viết có like nào, hay ít like thì… tôi không thấy động lực để viết bài nữa…”
Khanh mỉm cười bao dung “Vì cậu đang làm việc để có Dopamin, cậu đang mướm thức ăn cho cái Tôi (Ego) của cậu.
Cậu đang xin ăn từ đám đông. Khi cái Tôi của cậu càng đòi hỏi sự chú ý, mong cầu sự khen ngợi, thì cậu chỉ là gã ăn xin trong đám đông.
Cậu là nô lệ của chính cái Tôi của mình”
Tôi cười khổ “Chính xác”
Khanh: “Khi cầu làm việc như một sự Hiến dâng (Offering) - hiến dâng kiến thức này cho cuộc đời, cho những người đau khổ đang cần đến nó, cho dù là 1 người solopreneur, hay là 1000 leader, thì cậu là Ông Chủ”
Khanh chồm người tới, nhìn thẳng vào mắt tôi: “Khi làm việc, cậu hãy tưởng tượng trước mặt cậu chỉ có một người học viên - một người đang đau khổ, đang bế tắc, và họ cần kiến thức độc quyền của cậu, cần cậu hướng dẫn họ vượt qua khổ đau, thay đổi cuộc đời.
Viết cho người đó đi. Đừng viết cho đám đông. Đừng viết cho thuật toán”
Mắt Khanh long lanh: “Hãy viết bằng tình thương (Compassion), đừng viết bằng nỗi sợ (Fear).
Khi tình thương đủ lớn, nỗi sợ sẽ biến mất.
Và khi đó … cậu sẽ không bị tê liệt nữa.
Cậu sẽ là nguồn lực không gì ngăn cản nổi”
Khanh vỗ vai tôi thật mạnh, tay chỉ vào bàn phím “Giờ thì, hãy bắn mũi tên của cậu đi.
Bắn cho đẹp vào. Đổ tình thương của cậu vào đó.
Còn trúng hay trượt, hãy để Gió lo”
Hình bóng Khanh (Higher Self của tôi) nhạt dần rồi biến mất. Tôi hít một hơi thật sâu, căng đầy lồng ngực.
Tôi nhìn vào màn hình. Tôi không còn thấy đám đông phán xét nữa.
Tôi chỉ thấy một nhiệm vụ thiêng liêng ngay giờ phút này: Chia sẻ sự thật mà mình biết.
Tôi đặt tay trên bàn phím, và “đắm chìm vào con chữ”.
Tôi gõ xuống ghi chú của mình trong Obsidian.
–
Ngày 20xx-xx-xx
Tập trung: Vượt qua Mong Cầu Hoàn Hảo (Overcoming Perfectionism) và Nỗi Sợ Bị Phán Xét (Fear of Judgment)
–
Insight: Người Cung Thủ & Nghệ Thuật Buông Bỏ Kết Quả
"Ngươi có quyền hành động, nhưng không có quyền trên hoa trái của hành động đó." - Bhagavad Gita
1. Cơ chế của sự Tê liệt (Paralysis Analysis):
-
Nguyên nhân: Chuyển sự tập trung từ Input (Nỗ lực của mình) sang Output (Phản ứng của người khác).
-
Khoa học thần kinh:
-
Kích hoạt Default Mode Network (Suy nghĩ lan man về bản thân, sợ hãi tương lai).
-
Tắt Task Positive Network (Tập trung làm việc).
-
Amygdala (Hạch hạnh nhân) báo động giả: "Không có nhiều like = Bị bộ lạc chối bỏ = Chết".
-
-
Hậu quả: Sáng tạo bị chặn đứng. Viết cho Ego thay vì viết cho Độc giả.
2. Giải pháp: Tư duy Người Cung Thủ (Stoic Archer):
Vùng Kiểm Soát (Internal)
- Chất lượng mũi tên (Kiến thức)
- Kỹ thuật giương cung (Kỹ năng viết)
- Tâm thế khi bắn (Sự chân thành, tình thương và sự tận hiến)
Vùng không thể kiểm soát (External)
- Hướng gió (Thuật toán, Thời điểm)
- Mục tiêu di chuyển (Tâm trạng độc giả)
- Việc trúng hay trượt (Kết quả/Like/View)
3. Karma Yoga - Hành động không mong cầu:
-
Chuyển từ Performing (Biểu diễn để lấy tràng pháo tay)
Serving (Phụng sự để giải quyết nỗi đau). -
Khi viết/dạy: Hãy hình dung ra MỘT người cụ thể đang cần điều này. Viết riêng cho họ.
-
Tự kỷ ám thị: "Bài viết này là một món quà. Việc người ta có nhận hay ném đi không làm giảm giá trị của người tặng."
4. Hành động (Actionable Steps):
- The "Shitty First Draft": Cho phép bản thân viết bản nháp tệ hại. Mục tiêu là "hoàn thành" chứ không phải "hoàn hảo".
- Xem số Like/View chỉ là “thước đo” để cải tiến bài viết sau. Không phải nguồn Dopamin rẻ tiền.
- Post & Ghost: Đăng bài xong tắt Facebook đi làm việc khác ngay. Không ngồi F5 chờ tương tác (đếm like, share)
5. Câu hỏi tự vấn (Journaling):
- "Nếu mình biết chắc chắn bài viết này sẽ chỉ có 1 người xem, nhưng người đó sẽ thay đổi cuộc đời nhờ nó, mình có viết không?"
- Nếu CÓ: Viết ngay.
- Nếu KHÔNG: Mình đang làm vì hư danh, hãy dừng lại.
